Krótki wstęp do rodzaju Agave Fragment artykułu z Kaktusy i Inne
Kaktusy I Inne, 2:3, 2005
Rodzaj Agave należy do rodziny Agavaceae, razem z takimi rodzajami jak: Yucca, Nolina, Dracaena, czy Dasylirion. Wcześniej, jeszcze przed reklasyfikacją Johna Hutchinsona w 1934 r., agawy klasyfikowano jako Amaryllidaceae lub Liliaceae. Niektórzy ze słabą znajomością tematu kaktusów i sukulentów, mówią o nich: "kaktusy". Ale kaktusy należą do Dicotyledoneae, podczas gdy rodzaj Agave do Monocotyledoneae, więc pokrewieństwo między kaktusami i agawami jest mniejsze, niż między krową a nietoperzem. Pierwszą opisaną agawą była Agave americana (Linnaeus, 1753).
Wciąż jest dużo zamieszania, jeśli chodzi o ilość gatunków w rodzaju Agave. Garcia-Mendoza uznaje 247 taksonów z 200 gatunkami i 47 podgatunkami i odmianami. Inni autorzy podają odmienne szacunki całkowitej liczby gatunków (Trelase, Irish & Irish). Garcia-Mendoza nie uwzględna tu rodzajów: Manfreda, Polianthes i Prochnyanthes, włączonych do Agave przez Thiede (2001) na podstawie badań molekularnych, wyjaśniając, że potrzeba jeszcze wielu innych dodatkowych i różnorodnych studiów. Zebranie wszystkich w/w rodzajów w jeden skutkowałoby rodzajem bardzo niejednolitym, o różnych cechach. Garcia-Mendoza uznaje dwa podrodzaje: Agave i Littaea, które wyodrębnił na podstawie różnic w kształcie kwiatostanu. Gatunki z kwiatostanem rozgałęzionym (paniculate) są zgrupowane w podrodzaju Agave, a te z nierozgałęzionym (spicate) - w podrodzaju Littaea. Agawy łatwo też tworzą hybrydy i mogą być trudne do rozróżnienia, gdy nie kwitną.
Przyjmując za punkt wyjścia opracowanie Garcia-Mendozy, mamy z ogólnej liczby gatunków aż 150 (75%), które rosną w Meksyku (wraz z 69% ogólnej liczby gatunków endemicznych), a z nich 84 gatunki (56%) są endemiczne w odniesieniu do terytorium samego Meksyku. Występowanie rodzaju rozciąga się z południa USA (40° dł. płn.) do Kolumbii i Wenezueli (6° dł. płn.), obejmując Karaiby. Agawy zostały też zaadaptowane w wielu innych krajach dla celów komercyjnych. Największa liczba gatunków (z ośmioma endemitami) występuje w dolinie Tehuacán-Cuicatlán w Meksyku.
Agawy występują na wysokościach od poziomu morza do 3400 m npm. (A. montana, występująca pomiędzy Nuevo Leon i Coahuila). Rosną one głównie w zrzucających liście lasach tropikalnych, pustyniach i chaparral, lasach szyszkowych i dębowych, choć można je również spotkać w lasach wiecznie zielonych. Część gatunków (większość) rośnie na suchych obszarach, część na obszarach o większej wilgotności. Niektóre dobrze się czują w zimniejszym klimacie z mrozem i śniegiem, niektóre są nawet mrozoodporne w Europie (gdy mają zapewnione suche zimowanie). Inne są wrażliwe na mróz. Różnice występują również w typie podłoża - od skał wulkanicznych po gleby wapienne.
Występuje również znaczna rozpiętość osiąganych rozmiarów - od 15-centymetrowych rozet A. parviflora po A. mapisaga var. lisa, o której Gentry twierdzi, że jest największą agawą, ze swoimi liśćmi prawie do 3 m długości. Jest spora grupa gatunków i ich form, które rzadko albo w ogóle nie przekraczają 50 cm średnicy, a więc są poręcznymi w uprawie roślinami doniczkowymi. Żeby wymienić tylko kilka: A. chiapensis, A. zebra, A. pumila, A. utahensis, A. parryi, A. parrasana, A. victoria-reginae, A. parviflora, A. schidigera, A. soicta, A. pelona.
|